APML logo
Српски Srpski English
Početna > Propisi > Stručna Mišljenja > Ustupilac potraživanja i dužnik kao stranke u faktoring odnosu

Ustupilac potraživanja i dužnik kao stranke u faktoring odnosu

Pitanje:

Stupanjem na snagu novog Zakona od 1.4.2018 godine, obveznik je dužan da prilikom stupanja u poslovni odnos, odnosno sklapanja faktoring posla – a primenjujući pojednostavljene radnje i mere utvrdi vlasničku strukturu i identitet krajnjeg vlasnika i za ustupioca potraživanja i za dužnika. Navedeno rešenje svakako otežava poslovanje imajući u vidu da banka/faktoring kuća nije u kontaktu sa dužnikom, već zaključuje ugovor, isključivo sa ustupiocem potraživanja. 

S tim u vezi, zamolili bismo Vas za mišljenje, da li je prihvatljivo da se smatra poslovnim odnosom, odnos samo sa ustupiocem potraživanja, imajući u vidu definiciju poslovnog odnosa u Zakonu, (poslovni odnos jeste poslovni, profesionalni ili komercijalni odnos između stranke i obveznika koji je u vezi sa vršenjem delatnosti obveznika i za koji se u trenutku uspostavljanja očekuje da će trajati), i činjenicu da banka/faktoring kuća, ne dolazi u kontakt sa dužnikom? 

Veza sa dužnikom ogleda se u obavezi ustupioca duga da banci dostavi, u skladu sa Zakonom o Faktoringu (član 23 stav 1, tačka 2), obaveštenje dužniku da je potraživanje prodato faktoru. Dodatno, isto pitanje se odnosi i na obrnuti faktoring, tj identifikaciju poverioca u skladu sa članom 18. Zakona o Faktoringu. 

Međutim, ukoliko ipak smatrate da poslovni odnos uključuje i odnos banke/faktoring kuće sa dužnikom, zamolili bismo Vas za mišljenje da li je prihvatljivo za banku/faktoring kuću da koristi pojednostavljene radnje i mere u skladu sa Zakonom, kao i mere u Smernicama za utvrđivanje stvarnog vlasnika stranke i smernicama za evidentiranje stvarnog vlasnika registrovanog subjekta u centralnu evidenciju, u delu ’Postupak utvrđivanja stvarnog vlasnika pravnog lica i lica stranog prava’ ( strane 10-13). 

Na pomenutim stranicama je opisano da banka/faktoring kuća koristi predefinisane korake za utvrđivanje stvarnog vlasnika, međutim zamolili bismo Vas za mišljenje da li bi, (u skladu sa svim navedenim), bilo dovoljno da, za potrebe identifikacije dužnika, koristimo samo prvi i treći korak? Odnosno, ukoliko iz izvoda (izvod iz APR-a, Centralna evidencija krajnjih vlasnika) nije moguće pribaviti tražene podatke, vršio bi se uvid u komercijalne ili druge dostupne baze i izvore podataka.

Dodatno, zamolili bismo Vas za mišljenje, da li je adekvatno vršiti prikupljanje podataka krajnjeg vlasnika i statusa funkcionera putem komercijalnih baza koje banka koristi (npr, uvidom i proverom kroz bazu World Complance), kao i prikupljanje podataka na sajtu Agencije za borbu protiv korupcije, a sa druge strane da se od stvarnog vlasnika dužnika ne prikuplja Izjava o status funkcionera, kao ni kopija lične karte? 

U okvirima postojećeg Zakona o sprečavanju pranja novca i finansiranja terorizma, postojeći proces funkcionisanja KLIK 3 mreže, odnosno finansiranja malih i srednjih preduzeća (e-funding), koje uključuje aktivnosti banke, kao što su identifikacije ustupioca duga i dužnika u isto vreme, je moguć samo ukoliko insistiramo da se za sve učesnike u transakciji računi otvore u Erste Bank.

Takođe, u skladu sa gore navedenim procesom, mišljenja smo da je proizvod koji bi banka upotrebila za finasiranje ustupioca duga ili dužnika već postojeći proizvod, tj faktoring i obrnuti faktoring. Klik 3 mreža bi u tom slučaju za banku bila samo dodatni kanal preko koga se podnosi zahtev za finansiranje. Imajuću u vidu da se proces odobrenja zahteva za finansiranjem ne razlikuje u odnosu na postojeći proces odobrenja zahteva za sve ostale proizvode ukjučujući i sve vrste faktoringa, mišljenja smo da je nije potrebno sprovesti proces uvođenja novog proizvoda i njegovu prijavu.

  

 

Odgovor:

Što se tiče pitanja da li je prihvatljivo da se poslovnim odnosom smatra samo odnos sa ustupiocem potraživanja, imajući u vidu da banka/faktoring kuća ne dolazi u kontakt sa dužnikom, smatramo nespornim da faktor zaključenjem ugovora o faktoringu uspostavlja poslovni odnos sa ustupiocem potraživanja, te da je u skladu sa članom 8. stav 1. tačka 1) Zakona dužan da primeni radnje i mere poznavanja i praćenja stranke propisane članom 7. Zakona. Međutim, to ne znači da faktor nije u obavezi da preduzme određene radnje i mere propisane Zakonom i prema dužniku.

Članom 3. stav 1. tačka 5) Zakona pod pojmom stranka se podrazumeva fizičko lice, preduzetnik, pravno lice, lice stranog prava i lice građanskog prava koje vrši transakciju ili uspostavlja poslovni odnos, dok je članom 3. stav 1. tačka 7) Zakona propisano da je transakcija prijem, davanje, zamena, čuvanje, raspolaganje ili drugo postupanje sa imovinom kod obveznika.

S tim u vezi, faktor će dužnika posmatrati kao stranku, s obzirom da u skladu sa članom 26. Zakona o faktoringu („Službeni glasnik RS“, br.62/2013 i 30/2018) nakon prijema obaveštenja iz člana 24. istog Zakona, nastaje obaveza dužnika prema faktoru da po dospelosti, isplati potraživanje odnosno izvrši transakciju.

U skladu sa napred navedenim, faktor je dužan da postupi u skladu sa članom 8. stav 1. tačka 2), 4)-5) Zakona i preduzme radnje i mere propisane članom 7. Zakona, a ukoliko utvrdi da je dužnik ili stvarni vlasnik dužnika funcioner, preduzima i radnje i mere propisane članom 38. Zakona.

Napominjemo još i to da, ukoliko je ustupilac potraživanja obveznik prema zakonu koji reguliše oblast sprečavanja pranja novca, na osnovu kojeg je dužan da preduzme odgovarajuće radnje i mere poznavanja i praćenja stranke prema dužniku, faktor iste ne mora ponavljati, već ih može uvažiti, u kom slučaju se ne oslobađa odgovornosti za pravilno vršenje radnji i mera poznavanja i praćenja stranke u skladu sa Zakonom.

U vezi sa molbom u delu koji se odnosi na postupak utvrđivanja stvarnog vlasnika stranke, ističemo da prilikom utvrđivanja stvarnog vlasnika stranke koja je pravno lice ili lice stranog prava, postupate na način propisan članom 25. Zakona, u kojem je tačno propisan redosled utvrđivanja stvarnog vlasnika stranke, od kojeg obveznik ne može odstupati.

Takođe, ističemo i to da Smernice za utvrđivanje stvarnog vlasnika stranke i smernice za evidentiranje stvarnog vlasnika registrovanog subjekta u centralnu evidenciju br. OP-000329-0019/2019 od 8. januara 2019. godine (u daljem tekstu: Smernice) predstavljaju jedan vid uputstva koji može biti od pomoći obveznicima prilikom izvršavanja obaveza utvrđenih Zakonom, ali koje kao takve nemaju pravno obavezujući karakter.

Gore navedeni zauzeti stavovi odnose se na sve vrste faktoringa predviđeni članom 11. i 18. Zakona o faktoringu („Službeni glasnik RS“, br.62/2013 i 30/2018).

 

  

 

2011 Uprava za sprečavanje pranja novca